Cijfers en achtergrond

Het is meerdere keren onderzocht: vrouwen zijn minder te horen op de radio, worden minder geboekt op festivals en podia en er wordt minder gestemd op vrouwen in de Top 2000. Maar waar komt dit eigenlijk vandaan? Zijn er niet gewoon minder vrouwen in de muziek, waardoor ze ook minder goed vertegenwoordigd zijn?

Vooropgesteld: er wordt weinig onderzoek gedaan naar het daadwerkelijke aantal muzikanten en de man/vrouw verhoudingen hierin. Pierre Oitmann, recensent en muziekjournalist, denkt wel te weten waar dit door komt. “Het is ontzettend lastig om te meten wie er allemaal met muziek bezig is. Er zijn zoveel verschillende gradaties van muziek maken. Professioneel, gewoon voor de lol, af en toe wel te zien in een kroeg. Dat maakt het moeilijk om een eenduidig beeld te krijgen van wat er zich afspeelt in de muziekwereld”, vertelt hij.

Muziekopleidingen houden wel cijfers bij, en dan voornamelijk over afstudeerders. Uit die cijfers blijkt dat net iets meer dan de helft van de afstudeerders vrouw is, maar dat zij minder goed terug te vinden zijn in het werkveld. Dit is volgens onderzoek van Buma Stemra te verklaren door verschillende genderbarrières. Vrouwen hebben bijvoorbeeld minder rolmodellen om zich aan op te trekken en ook is het salaris minder hoog. Oitmann: “Er is gewoon altijd al meer aanbod van mannen geweest dan van vrouwen. Dat komt niet alleen door het salaris maar ook door bijvoorbeeld de technische kant. Je ziet veel minder vrouwelijke drummers dan vrouwelijke zangeressen. Vrouwen vinden dat nou eenmaal minder interessant”.

De muziekwereld is dus eenmaal een mannenwereld, ondanks dat de cijfers over afstudeerders iets anders zeggen. Uit minder recent onderzoek (2008) van & Concept en de Popunie blijkt dat bands vooral bestaan uit mannen, met af en toe een zangeres. Mensen zijn veel meer geneigd om een homogeen netwerk samen te stellen, waardoor diversiteit minder hoog in het vaandel staat. Omdat het dus zo’n mannenwereld is, is het moeilijk om vrouwen hierin te betrekken.

Toch ziet Pierre Oitmann echt wel een verschil met een aantal jaar geleden. “Wat je ziet is dat er online een hele grote following is voor vrouwelijke artiesten. Zij zijn daar wel weer heel goed gerepresenteerd en dat is in dit tijdperk ook heel belangrijk”. Ronald de Bas, artiestenmanager en hoofd promotie bij platenlabel 8Ball Music is het hiermee eens. “Er is een enorm aanbod van nieuwe artiesten. Deze moeten allemaal concurreren met de Beyoncé’s en Rihanna’s van deze tijd. Dat is ontzettend lastig. In Nederland zijn er per jaar één of twee grote nieuwkomers. De afgelopen jaren zijn dat best veel vrouwen geweest. Denk bijvoorbeeld aan Maan, Tabitha en Davina Michelle.”

De Bas krijgt veel muzikanten onder zijn neus geschoven. “Hiervan is best een groot deel vrouwelijk, maar je merkt wel dat het minder is dan het aantal mannen”. Of dat ligt aan de kansen die zij krijgen? Volgens de artiestenmanager is dit grote onzin. “We zouden wel gek zijn als we een leuk nummer van een vrouw laten lopen omdat ze een vrouw zou zijn. Niemand in de muziekwereld wijst bewust vrouwen af. Daarnaast ben ik wel van mening dat je niks moet forceren. Een vrouwenquotum zou de creativiteit niet ten goede doen en er zijn belangrijkere dingen dan geslacht.”

Het lijkt er inderdaad op dat er minder vrouwen in de muziekwereld zijn, maar dit is niet met harde cijfers te onderbouwen. De cijfers over afstudeerders bij Nederlandse muziekopleidingen laten wel zien dat vrouwen het streven hebben om muzikant te worden, maar het is niet duidelijk of zij dit ook echt blijven nadat zij zijn afgestudeerd.

Pierre Oitmann denkt net als Tom ter Bogt dat een deel van de oorzaak in het verleden ligt. “We hebben vorig jaar nog gevierd dat vrouwen honderd jaar stemrecht hadden. Dat betekent dat vrouwen altijd al een achterstand hadden. Gelijkheid is een heel goed streven, maar het is een enorm lange weg om af te leggen. Ik vind het in ieder geval al positief dat we in een tijd leven waarin we bewust worden dat vrouwen achtergesteld zijn.”